Przedszkole funkcjonalne i przyjazne

Przedszkole – okno na świat, pierwszy krok w samodzielność małego człowieka. Pamiętając o przysłowiu „ czym skorupka za młodu nasiąknie…” , należy w projektach przedszkoli brać pod uwagę nie tylko aspekty i wymogi formalne ( Sanepid; P.Poż. ), ale też funkcjonalność i estetykę, które kształtują osobowość, uczą stylu życia.

W ostatnich latach w Polsce nastąpił ogromny wzrost narodzin dzieci w rodzinach zamieszkujących nowopowstałe osiedla na terenach, gdzie nie zrealizowano podstawowej infrastruktury edukacyjnej jak żłobki, przedszkola czy szkoły. Gminy mają ograniczone fundusze, natomiast inwestorzy prywatni muszą nie tylko walczyć o otrzymanie kredytów, ale także przejść przez wyboistą drogę wymogów określanych przez plany miejscowe lub warunki urbanistyczne ( np. ilość miejsc postojowych na własnej działce czy pozostawienie koniecznej wielkości powierzchni biologicznie czynnej). W związku z sytuacją ogromnego niedoboru miejsc przedszkolnych powstaje duża ilość placówek, z których tylko niewielki procent spełnia obowiązujące warunki bezpieczeństwa sanitarnego i pożarowego. Pozostałe to „pseudo przedszkola”, a właściwie przechowalnie dzieci nie realizujące prawie żadnych funkcji edukacyjnych. Pewną nadzieję zmiany tego stanu rzeczy przynosi Rozporządzenie Nr 667 Ministerstwa Edukacji Narodowej (13.06.2008r ) umożliwiające tworzenie i organizowanie zespołów i punktów przedszkolnych, które łagodzi niektóre obowiązujące normy ( np. wysokość pomieszczeń; ilość powierzchni na jedno dziecko; ilość dzieci na jeden punkt sanitarny).

Niestety wciąż buduje się stosunkowo mały procent nowych obiektów przedszkolnych. W większości są to adaptacje istniejących budynków z ewentualną rozbudową. Po przeprojektowaniu i zmianie sposobu użytkowania obiekty uzyskują status niepublicznego przedszkola. Aktualnie nie ma odrębnych, obowiązujących ustawowych norm i przepisów dotyczących przedszkoli. Projektując nowe obiekty, korzysta się z ustaleń z ogólnych warunków technicznych, z dawnych norm ujętych w wewnętrznych zarządzeniach, konsultacji z rzeczoznawcami sanepid, straży pożarnej, bhp oraz wytycznych unijnych.

Jednymi z najważniejszych pomieszczeń przedszkola są łazienki, które nie tylko służą higienie osobistej, lecz także uczą dzieci niezbędnych przyzwyczajeń na całe życie jak mycie rąk i zębów.

Projektując łazienkę należy pamiętać, aby nie tylko spełniała wszystkie obowiązujące i normatywne wymogi, ale również była funkcjonalna, estetyczna i przyjazna dziecku.

Większość łazienek w nowotworzonych przedszkolach są to pomieszczenia adaptowane dla dzieci. Często ich powierzchnia pozwala tylko na umieszczenie minimalnej ilości urządzeń sanitarnych typu małe miski ustępowe i małe umywalki. Obowiązujące przepisy określają: 1 miska ustępowa na 10-12 dzieci i 1 umywalka na 10 dzieci. Praktyka pokazuje, że optymalnym rozwiązaniem jest jedna umywalka- jedno dziecko. W związku z tym małych umywalek powinno być jak najwięcej, co usprawnia i ułatwia nauczycielkom np. nadzorowanie nauki mycia zębów. Ideałem byłoby, aby cała grupa dzieci była jednocześnie w łazience i nikt nie zostawałby bez opieki. Każda grupa przedszkolna powinna mieć bezpośrednie wejście do łazienki z sali zajęć.

Łazienki przedszkolne zgodnie z normami i praktyką powinny być wyposażone w:

• kabiny WC wydzielone ściankami o wysokości 140 cm z dwoma drzwiczkami wahadłowymi bez możliwości zamknięcia i mieć pojemnik na papier toaletowy z niepołączonymi, pojedynczymi płatkami papieru.
• miski ustępowe o wysokości około 33cm. Jedynie grupa najmłodszych dzieci / 3-4 lata/ winna mieć miski ustępowe o wysokości 25 cm.
• umywalki o małych rozmiarach /max. 40x30cm/ z bateriami z ograniczonym wypływem wody o jednakowej temperaturze. Umywalki nie mogą mieć możliwości zamknięcia odpływu wody i powinny być umieszczone na wysokościach w zależności od grupy przedszkolnej – wiekowej, zgodnie z załączonym rysunkiem. Należy przewidzieć zakrycie np. osłoną urządzeń pod umywalkami jak syfony i zawory.
• półki na osobiste kubeczki ze szczoteczkami do mycia zębów, które muszą być w zasięgu ręki dziecka. lustra na wysokości twarzy dziecka zgodnie z grupą wiekową.
• miejsce /półka/ na pojemnik z mydłem w płynie będący w dyspozycji nauczycielek.
• pojemniki / kieszenie/ na jednorazowe ręczniki w pojedynczych płatkach, rozdawane przez nauczycielki.
• brodzik płaski lub wydzielone miejsce z kratką w posadzce wyposażone w baterie wannową z zestawem natryskowym usytuowane w łazience grupy najmłodszej (2,5-4 lata)

Łazienki przedszkolne powinny posiadać dobrą wentylację (1,5 wymiany/dziecko) i ogrzewanie, najpraktyczniej podłogowe. Ogrzewanie podłogowe umożliwia bowiem szybkie osuszenie mokrej powierzchni posadzki, ułatwiając tym samym utrzymanie higieny i porządku obiektu. Wszystkie powierzchnie ścian i podłóg łazienek muszą być gładkie i zmywalne, a połączenie podłogi ze ścianą należy wykończyć wklęsłym narożnikiem zgodnie z wymogami sanitarnymi.

Łazienki nie powinny być tylko funkcjonalne, ale też estetyczne i przyjazne. Kolorystyka i oświetlenie pomieszczenia stanowią podstawowe elementy tworzące ciepłą i sympatyczną atmosferę. Oświetlenie winno być zaprojektowane z zastosowaniem źródeł światła energooszczędnych np. świetlówek 830 czyli o barwie światła ciepło – białej. Kolorystyka pomieszczenia winna wywoływać radość, pogodny nastrój i rozładowywać napięcie. Takie efekty daje barwa żółta i pomarańczowa. Właśnie takie kolory powinny być zastosowane w glazurze i terakocie (ściany, podłogi).

Przy okazji omawiania problematyki łazienek w przedszkolach należy zwrócić uwagę na kwestię, która występuje w centrach handlowych a także w innych miejscach zabaw dla dzieci. Tam przebywa duża ilość dzieci z rodzicami i często występują „ kłopoty” w toaletach, gdyż nie ma małych misek ustępowych i nisko usytuowanych małych umywalek. Należałoby tam projektować i realizować dodatkowe urządzenia dziecięce np. w ogólnodostępnych WC dla inwalidów.

Łazienka funkcjonalna i przyjazna. Miejsce, w którym dzieci będą przebywać z przyjemnością. To nie tylko szczególne wyzwanie dla twórców przedszkoli, to wymóg nowoczesnej edukacji w początkach życia małego człowieka.

arch. Małgorzata Kosieradzka